Wereldwijd warmterecord voor oceanen in 2017

1 februari 2018  |   |  Leestijd: 2 minuten

Klimaatinstituten zoals het KNMI, NOAA en NASA presenteren in deze periode hun meetgegevens voor het afgelopen jaar. Daaruit blijkt dat in 2017 weer een groot aantal klimaatrecords is gesneuveld. Mondiaal was het afgelopen jaar het op een na warmste jaar. Alleen 2016 was nog warmer – terwijl 2015 en 2014 de top vier aanvullen. Wat opmerkelijk is, is dat 2017 “het warmste jaar zónder El Niño” was – een tropisch weerfenomeen dat temperaturen tijdelijk verder verhoogt.

Volgens klimatologen laten de metingen van 2017 daarom goed zien waar de echte trend van de opwarming ligt. Die trend wordt ook bevestigd door metingen van de oceaantemperatuur, die minder gevoelig is voor schommelingen van jaar tot jaar.

Opwarming oceanen - klimaatverandering
Nooit eerder was de gemiddelde temperatuur in de bovenste 2000 meter van de oceanen zo warm als in 2017, laat deze grafiek van het Institute of Atmospheric Physics van de Chinese Academie van Wetenschappen zien. De schommelingen van jaar tot jaar zijn een beetje verschillend, maar de oceanen en de atmosfeer laten als gevolg van de mondiale klimaatverandering een vergelijkbare trend zien, met gestaag oplopende temperaturen…

Diepe waterlagen

Net als opwarming van de atmosfeer heeft oceaanopwarming op termijn ook grote gevolgen. Zo kunnen oceaanstromingen veranderen en kan de uitwisseling tussen diep en ondiep water afnemen. Hierdoor kunnen in de open oceaan zuurstofarme zones ontstaan, terwijl met name de diepzee te maken krijgt met afname van ‘marine snow’ – naar beneden dwarrelende organische resten – de voornaamste voedselbron voor leven op grote diepte. Voor de Waddenzee speelt een andere zorg: zeespiegelstijging.

Thermische expansie

Ook daar is opwarming van het water een factor: warmer water zet namelijk uit. Deze ‘thermische expansie’ kan de zeespiegel mondiaal enkele decimeters verhogen. Daar komt zeespiegelstijging door de afsmelting van ijskappen en gebergtengletsjers nog bovenop.

Grootste zorg voor de Waddenzee is mogelijke instabiliteit van de ijskappen op Antarctica. Daar wordt momenteel veel onderzoek naar gedaan, onder andere door het KNMI. We komen erop terug!

NASA-weergave opwarming oceanen
Gemiddelde temperatuurafwijking over land en in de oceanen volgens gegevens van NASA – ten opzichte van het gemiddelde over de periode 1951-1980. Die kleine blauwe vlek in de Noord-Atlantische Oceaan is mogelijk een gevolg van de instroming van extra smeltwater vanaf de ijskap van Groenland – een fenomeen waar klimaatwetenschappers die gespecialiseerd zijn in de Golfstroom onderzoek naar doen. Ook dat is een onderwerp dat hier nog een eigen blog verdient.